10.21.2012

Essem



(i)

dimo koma timuden pay
            pasidumri ti kulibangbang
                        ti sabong
saan nga agukrad iti malem:
            saan a rosas, wen
                        ti maris
dagiti kuko ti agpatnag
iti saklot ti ngatangata
            nasken ti kanta
                        kas ibit
a mamagungar iti nagleppes a langit.


(ii)

adda dagiti sugat
             a di mapaglunnit
                        ti panawen
saan a pananglipat amin a saem:
            no maminsan, nasken
                        ti sugat
a mangtignay iti kidser ti lasag
mangkimmay narnekan a resga
            adda pitik a nakana
                        a kamalala
ti isem maipasngay nga agsapa.

--REYNALDO A. DUQUE
Candon, Ilocos Sur / Parañaque City


(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 13, 2012 a bilang.)

10.20.2012

Ganggannaet




Kayumanggi ti maris ti kudilko
Ngem apay a saan a puraw la koma
Kas kadagiti adda iti ballasiw ti taaw?
Kayumanggi a kayarig
Ti bingkol iti bangkag
A nabayag a saan a nakaraman
Iti imas
Iti dakulap
Ti lamiis ken ayat
Ti tudo a naggapu sadi langit?

Nayanakak iti ili nga adda iti nagbaetan
Dagiti pinagayan, bangkag, kataltalonan
Nakitak ti rigat nga inyeg
Dagiti tudtudo ti bagyo
Ket dagiti pagay saandan a timmangad.

Pimmanawanak iti ili a nakayanakak

Pinanawak ti kayumanggi a daga
A kayarig ‘toy kudilko. Pimmanawak.

Panawen ti panagadal ken panangimula
Iti pannakaammo; panangtakuat
Iti sirib ken saririt— pamigsa
A sumango iti biag.

Kabayatanna…
Panawen met ti pananglipat
Kadagiti awan kaes-eskanna a bambanag.

Ti dakulapko
Dagiti saksakak
Saanen nga’gpaay iti pitak, arado ken tambak.
Nailanad iti kompiuter nga iggemko ti kinaasinok
Saanen a makabalikas ‘toy dilak
Iti daan a pagsasao dagiti kakailiak

Kailian? Siasino ti kailiak?
Ditoy tengnga ti siudad, dagiti kakaarrubak
Addaan lubong a kukuada laeng
Kasdiayak met.
Adda met lubong a kukuak laeng.

Dagiti kakailiak
Napukawen iti naunday a panawen
A panagtalinaedko ditoy adayo.

Ballasiw dagiti bambantay.
Ballasiw ti Magat
Ballasiw ti Dalton
Simmalogak

Adayon ti napnapanak
            Adayon ti nadanonko.

Ti kudilko napudawen.

            Napno iti kamanaw.

--MIGHTY C. RASING
San Manuel, Isabela / Project 8, Quezon City


(Naipablaak iti Bannawag, Marso 10, 2008 a bilang.)






10.19.2012

Panagilista





(ken ni Isaias Dave)

tiliwtiliwem dagiti atap a balikas
beddabeddal a kas kadagiti apagtubo
aglulumba nga urnos dagiti ngipenmo.
ammomon nga uyosen dagiti garakgak
tunggal mapagustuanka a makiinnangaw
naynay nga ilislistak dagitoy iti kuadernom
ket no kastan a kairut ti tuturogam
ukagek dagitoy a pinanid— sublisubliak
kas man pangyaw-awan kadagiti kettang
ti awan pugsat a kuerdas ti panagaw-awir
kas man pangnayon kadagiti sutil a sennaay
ti awanan ngudo a siglotek a linas ti anus.

tiliwtiliwem dagiti atap nga addang
dagiti sursuruem a karit ti lubong
saggaysa ken sibubuteng a pagna
in-inut a kas iti panaguddog ti segundo ti pagorasan
maimaldit iti nakemmo dagiti sugat ken piglat
ket tumakderka a mangtiliw pay iti askaw
ta ditoy ti pangrugian dagiti sangalem a daniw
nga iti kuadernom, naynay nga ilislistak.

--DANIEL L. NESPEROS
San Nicolas, Ilocos Norte


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 16, 2012 a bilang.)

10.18.2012

Dila





(binatog para ken ni I.D.)

iti kaltaang ti rabii iti kinaubingmo, matmatmatak
ti talna ti turogmo iti sibay ni inam, pasaray agkak
ti lulonam, kuldingek saggaysa ramramay ti imam,
kamakamek nga angsen ti sennaay a bulosam—
bareng maawatak uray beddal a panagsaritam:

ta diak met ammo no inka met maaw-awatan
yeb-ebkasko iti nadumaduma a sao, wenno saan,
ipatpatarusko iti arakup a pangibuybuyogan
iti ganatko a mangngegan ti nakemmo nabaliksan.

maigapu, aya, ngata iti tulbek a namulmolam,
wenno lapis ken bolpen a diniladilaam,
nakalapped kad’ dagiti kinagkagatmo a libromi ken inam?

iti tagtagainepmo agsasaoka kad’ nga agbalbalikas ngatan?
kasanot’ kaadalem— iti turog— ti dila ti talna a matarusan?

--JUNLEY L. LAZAGA
U.P. Baguio, Baguio City / Tagudin, Ilocos Sur


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 18, 2012 a bilang.)

10.17.2012

Tallo a Daniw





1. Lemma iti Papel
(para ken ni AJ)

napatak ti pannakaikur-it dagiti lemma iti papel
ta naibinggas ti pakasaritaan kadagiti kurbada
a lasaten ti nangisit a tinta
kasinginda ti alimbasag iti tunggal panagtuglep
tapno tuldekanna ti parapo ti tawen.
kas nakunak kenka saan nga umulog
dagiti bituen iti sanguanam tapno pidutem,
ken awan ti agdan ti langit nga uliem
ngem addaan iti ridaw
kadagiti makasukisok
tapno ti plumam ikur-itmo met.

2. Babato ti Sagumaymay

maregreg ti babato ti sagumaymay
iti malem nga agtutuglep ti daya
dennesenna ti agalingasaw a gurigor
ti mail-ila a barukong ti kapanagan
maigampor daytoy nga agtoktok iti lulonan
ti kimraang a sayugan,
ket sadiay agpaanud a kas mutia
nga igupen ni kalantangan.

3. Pasintawi

iti tengnga, naipasdek ti pagarianna
sipapannakkel a mangwanwanawan dagiti matana
     “daytoy ti pagariak,
     daytoy a daga ti nakaiparukpokan
     ti dara ken anges ti pagiliak
     bantayak iti amin a gundaway."
manipud iti abagatan, iti abagana nagdisso ti puraw a pagaw
ket dagiti takiagna inna intag-ay.

--JAKE F. ILAC
Lasam, Cagayan / Valenzuela City


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 7, 2012 a bilang.)

10.16.2012

2 a Salip iti Literatura a Para Ubbing






Ipakaammo ti GUMIL Ilocos Norte (Gunglo Dagiti Mannurat nga Ilokano iti Ilocos Norte) kadagiti amin a mannurat iti Ilokano a naluktanen ti Salip iti Panagsurat iti Daniw a Para Ubbing ken Salip iti Sarita a Naidaniw a Para Ubbing (Sarindaniw).

Pagbuligan daytoy ti GUMIL Ilocos Norte nga ipanguluan ni Mrs. Elizabeth Madarang-Raquel ken ti DepED-Ilocos Norte Division iti panangidaulo ni Dr. Cecilia Pacis Aribuabo, superintendente, ken esponsoran da Engr. Ric Agnes, Ms. Gladys Menor ken ti GUMIL Oahu (Gunglo Dagiti Mannurat nga Ilokano iti Oahu) nga ipanguluan ni Mr. Rizal Fernandez.

Panggep daytoy a pasalip ti mangbukibok iti maysa kadagiti di unay naikaskaso a tay-ak ti Literatura Ilokana, ti literatura a para ubbing.

Babaen dagitoy a pasalip, manamnama a magun-od dagiti sumaganad:

1. Makaipaay iti insentibo ken paratignay dagiti mannurat nga Ilokano tapno agsuratda iti daniw ken sarita a para ubbing.

2. Pammigbig kadagiti gapuanan a maidatag nga addaan iti merito;

3. Agserbi a kas pagtaudan dagiti gapuanan a mabalin a maiserbi para iti programa ti Departamento ti Edukasion, ti MTB-MLE.

Dagiti alagaden dagiti pasalip:

*     *     *

Para iti Salip iti Daniw a Para Ubbing

1. Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat iti Ilokano, malaksid kadagiti opisial ti GUMIL Ilocos Norte ken kadagiti kameng ti DepEd-Division of Ilocos Norte Promotional Staff.

2. Dua a paset ti isalip. Umuna a Paset ti buklen ti 5 a daniw a para iti kindergarten ken Grade 1. Sagtunggal maysa kadagitoy a lima a daniw, addaan laeng iti 4 a linia nga agpapada ti bilang ti ebkasna (syllable) ken agririma kas koma iti kastoy:

       Immay layus iti Lading
       Nayanud baka ken kalding
       Kuna ni lilok a Puding
       Kalbo kanon Bantay Bulding

3. Maikadua a Paset ti daniw a para iti Grade 2 ken Grade 3. Buklen daytoy ti 5 a daniw a sagtunggal maysa kadagitoy, addaan iti 12 a binatog.

4. Nawaya ti mannurat nga agpili iti tema ken topiko dagiti daniwna ngem masapul a maibagay iti edad dagiti ubbing a nadakamat.

5. Nasken a maawat ti Sekretariat ti Pasalip dagiti maisalip iti di naladladaw ngem iti alas singko iti malem ti Nobiembre 30, 2012.

6. Mayawatto dagiti premio dagiti mangabak iti GUMIL Ilocos Norte Convention iti Doña Josefa Edralin Marcos Elementary School, Currimao, Ilocos Norte inton Disiembre 22, 2012.

7. Dagiti premio: Umuna a Gunggona, Php 5,000.00 ken sertipiko; Maikadua a Gunggona, 4,000.00 ken sertipiko; Maikatlo a Gunggona, 3,000.00 ken sertipiko ken 3 pay a Pammigbig a Pammadayaw a maikkan iti sag-1000.00 ken sertipiko.

8. Saan a mabalbaliwan ti pangngeddeng dagiti hurado malaksid no mapaneknekan a saan a putar ti autor ti impangabakna.

9. Pakuyogan ti pakisalip iti ababa a pakasaritaan ti biag ti autor ken 2”x 2” ID a ladawan. Nasken nga ited ti numero ti selpon ken/wenno e-mail address.

10. Iturong ti pakisalip iti The Secretariat, Salip ti Daniw a Para Ubbing, DepEd, Division of Ilocos Norte, Giron St., Laoag City.

*     *     *

Para iti Sarita a Naidaniw a Para Ubbing

1. Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat iti Ilokano, malaksid kadagiti opisial ti GUMIL Ilocos Norte ken dagiti kameng ti DepEd-Division of Ilocos Norte Promotional Staff.

2. Maysa a sarita a para ubbing iti porma a naidaniw ti isalip. Addaan daytoy iti 32 a quatrain (uppat a binnatog) ket ngarud aganay iti 128 a linia. Addaan met iti rima ken rukod.

3. Nawaya ti mannurat nga agpili iti tema ken topikona ngem masapul a maibagay iti edad dagiti ubbing nga agtawen iti 6-9.

4. Nasken a maawat ti Sekretariat ti Pasalip dagiti maisalip iti di naladladaw ngem iti alas singko iti malem ti Nobiembre 30, 2012.

5. Mayawatto dagiti premio dagiti mangabak iti GUMIL Ilocos Norte Convention iti Donia Josefa Edralin Marcos Elementary School, Currimao, Ilocos Norte inton Disiembre 22, 2012.

6. Dagiti premio: Umuna a Gunggona, Php 5,000.00 ken sertipiko; Maikadua a Gunggona, 4,000.00 ken sertipiko,; Maikatlo a Gunggona, 3,000.00 ken sertipiko ken 3 pay a Pammigbig a Pammadayaw a maikkan iti sag-1000.00 ken sertipiko.

7. Saan a mabalbaliwan ti pangngeddeng dagiti hurado malaksid no mapaneknekan a saan a putar ti autor ti impangabakna.

8 Pakuyogan ti pakisalip iti ababa a pakasaritaan ti biag ti autor ken 2”x” ID a ladawan. Nasken nga ited ti numero ti selpon ken/wenno email address.

9. Iturong ti pakisalip iti The Secretariat, Salip ti Sarita a Naidaniw a Para Ubbing, DepEd, Division of Ilocos Norte, Giron St., Laoag City.

(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 29, 2012 a bilang.)

Unnoy





Agunnoyak kenka
Kas nakaparintumeng a kurimatmat
Ti bulan; ilukatmo ‘ta barukong
Ket silnagak nakatalimeng
A kaunggam.
Dimo ikumot ti nalamiis
A riknam-- perrengennak,
Alawem dagiti kumarkarais a ramay
Iti rangkis lumlumseb a matak.

Ta sika ti bukodko a lawag
A makiinnartap raniag
Kadagiti bituen a purpurarem
Iti dayag.
Ta sika, wen,
Ti sangakopita a linnaaw
A maibukbok
Iti muging ti kada umay
Agbuniag iti ayat.

--CORAZON F. QUIAMAS
Ewa Beach, Hawaii / Laoag City


(Immuna a naipaskil iti www.penshadow.wordpress.com; www.urattipluma.blogspot.com; ken www.iluko.com, Nobiembre 20, 2008; nabulod ti imahen iti http://apod.nasa.gov. Naadaw iti basirepublic.blogspot.com. Naipablaak iti Bannawag.)